De realisering van Punt West Hotel & Beach Resort op de westpunt van Goeree-Overflakkee in 2016 opende voor zowel Zeelenberg Architectuur in Ouddorp als opdrachtgevers houtrijke kansen in de realisering van aantrekkelijke verblijfsgebieden, resorts en hotels. Architect/eigenaar van Zeelenberg Architectuur Jan-Paul Bron zegt: 'Je hoeft niet per se een wereldverbeteraar te zijn, maar bepaalde dingen ben je aan je stand verplicht.' 'Mensen hoeven me niet te vertellen dat ze onze projecten 'mooi' vinden. Ik hoor liever terug dat mensen ergens met plezier zijn geweest en onze ontwerpen een prettige ervaring vonden.' Jan-Paul Bron is duidelijk als hem wordt gevraagd naar de uitgangspunten van zijn bureau Zeelenberg Architectuur in Ouddorp op Goeree-Overflakkee. Naast de reguliere woning- en utiliteitsopdrachten, heeft het bureau niet voor niets inmiddels dertig jaar ervaring in wat wel wordt omschreven als 'leisurebouw', de ontwikkeling en realisering van recreatie- en vakantiewoningen, resorts, maar ook hotels en verblijfsgebieden. Start van deze specialisatie, die de onderneming wereldwijd projecten deed realiseren, was het in 1990 op het Franse Port Grimaud geïnspireerde vakantiepark Port Zélande met 722 vakantiewoningen en appartementen en centrumactiviteiten aan het Grevellingenmeer. Werd Port Zélande nog traditioneel gebouwd, Punt West Hotel & Beach Resort effende de weg naar meer houttoepassingen in deze sector. Qua materialisatie staan het traditioneel gebouwde Port Zélande (1990) en het houtrijke Punt West Hotel & Beach Resort (2016) nogal ver van elkaar af. Welke ontwikkeling heeft Zeelenberg Architectuur daarvoor moeten doormaken? 'Het feit dat we in het hogere segment hout gebruiken voor een leisureproject was in 2016 niet heel gebruikelijk. We hebben lang te maken gehad met het ontwikkelaarsvooroordeel dat een steenachtig materiaal de kans op verkoop van onroerend goed vergroot. 'Stein muss das sein' voor onderhoud, beheer, beschadiging en herstel, maar hier in Zeeland ook voor de verkoop van vakantiewoningen aan onze oosterburen. Dat was lang de regel. Het door onszelf ontwikkelde Punt West liet zien dat het ook anders kan. Het leidde het jaar erop tot Center Parcs Terhills in Maasmechelen, eveneens houtskeletbouw en een centrumgebouw met spanten met een houten buitenkant. Punt West heeft ook bij opdrachtgevers de blik verruimd. Nu maakt leisurebouw, naast reguliere woningbouw, scholen, brandweerkazernes tussen de dertig en veertig procent van onze werkzaamheden uit.' Moest Punt West per se van hout zijn? 'Wij wilden er een openbaar landschap aanleggen. Dat verdient die plek ook. We hebben het originele duinlandschap, dat verdwenen was door de aanleg van de deltawerken, weer teruggebracht en bekleed met onder andere helmgras en duindoorn. Als je wilt dat gebouwen met een bepaalde samengang opgaan in de natuur, dan kom je al gauw op hout uit. Het vergrijst en wordt samen met het landschap een totaliteit. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld een aluminium doos. Maar we hebben als bureau ook niet echt een bepaalde stijl of handschrift, zoals aan de projectenlijst op onze website is af te lezen. Wij beginnen eigenlijk bij elk project weer opnieuw.'

'Als je wilt dat gebouwen met een bepaalde samengang opgaan in de natuur, dan kom je al gauw op hout uit'

Maar hout is speciaal? 'Als je het mij eerlijk vraagt: eigenlijk wel. Ik bouwde op mijn zesde al houten hutten. Ik heb als architect ook het gevoel dat ik er met hout altijd wel uitkom. Dat is ook de basisgedachte waarmee ikzelf begin. Als niemand het wil maken, dan doe ik het met zaag, boor, hamer en spijkers desnoods zelf. Na het ontwerp kijken we voor duurzaamheid en uitstraling als team heel secuur waar we welk hout toepassen. Bij Punt West is het houtskeletbouw en een gevel van fraké geworden. Bij zeil- en surfcentrum Brouwersdam kozen we voor gelamineerd hout en lariks bekleding. We kijken ook goed welke constructies we van binnen naar buiten door laten lopen, zodat we daar op langere termijn geen problemen mee krijgen.'

'Ik heb als architect ook het gevoel dat ik er met hout altijd wel uitkom'

Hoe zie je dat terug in Punt West? 'Wij hebben de gevel grotendeels onbehandeld gelaten, met alleen op het eerste gedeelte een woodsealer. Verder hebben we boven de veranda's glazen puien met overstekken geplaatst en niet boven de houten gevel. Daardoor ventileren de geveldelen optimaal en voorkom je groenaanslag door verschillende droogtijden. De gevel kan zo egaal vergrijzen.' Punt West bestaat uit 72 vakantievilla's in vijf woningtypes: studio's voor twee personen, luxe hotelvilla’s voor vier tot zes en torens voor acht personen. Daarnaast is er een beachclub. Compleet van hout. 'Wij zijn aan het begin van deze eeuw net als iedereen begonnen met houten gevels en betonnen binnenbladen. Nu werken we veel met houten spanten en houtskeletbouw. Het geeft mij als ontwerper een grotere ontwerpvrijheid. Bovendien is de feitelijke bouwtijd korter (assemblage van de als prefab bouwpakket ontworpen Punt West beachclub duurde drie maanden, de houtskeletbouw van de 72 vakantiewoningen in totaal vijftien maanden, red.). Als je de gelegenheid krijgt of neemt, moet je die ook pakken. Je denkt als architect ook niet overal bij na, maar je leert uiteindelijk de afwegingen van de opdrachtgever wel kennen. Toen wij houten veranda's en vlonders maakten, moesten we zeker in de recreatiewereld vaak bij directies komen uitleggen dat dat geen splinters en verhoogd EHBO-bezoek van de vakantiegasten zou geven. Als je als ontwerper kunt aantonen dat hardhout nauwelijks splintert, dan geeft de opdrachtgever akkoord. De eerste houten vlonders en veranda's hebben we om die reden ook op eigen kosten geplaatst om te laten zien dat het gewild was.'

'Hout geeft mij als ontwerper een grotere ontwerpvrijheid. Bovendien is de feitelijke bouwtijd korter'

Het missiewerk bij opdrachtgevers is inmiddels verricht? 'Onderhoud en beheer weegt bij elk recreatief beheer zwaar. Wij moeten daar met onze voorstellen ook bij alle ballotagecommissies doorheen. En eerlijk gezegd sneuvelt er ook nog wel eens wat. Wie een vinger in de pap heeft, komt automatisch met een wensenlijstje en een spreadsheet van eisen. Wij nodigen de opdrachtgever dan ook vaak pas uit als we het ontwerp helemaal klaar hebben. Als we het zoals bij Punt West zelf als ontwikkelaar in de hand hebben, dan hoeft dat niet. Je hoeft niet per se een wereldverbeteraar te zijn, maar bepaalde dingen ben je wel aan je stand verplicht. Zo zou alles wat met duurzaamheid te maken heeft, geen onderwerp van gesprek meer moeten zijn. Soms kan het niet, maar soms ook wel. Ik vind dat je als architect de plicht hebt het onderste uit de kan te halen. Wij zouden graag centraal een project als Punt West via aardwarmte verwarmen. Maar dat is vervelend als je huizen individueel verhuurt en het apparaat niet werkt. Dus veel opdrachtgevers hebben nog een voorkeur voor individuele verwarming. Maar ik stel het wel iedere keer voor, en op een gegeven moment lukt het ook wel. Ik zie het ook zo dat je door je kennis en ervaring als bureau een ladder opgaat en iedere keer in die sector meer voor elkaar krijgt. Je merkt de laatste twintig jaar ook wel dat zowel publiek als opdrachtgevers meer dan voorheen gaan voor 'echt, eerlijk en duurzaam'.' Van het bouwen van een houten hut in uw jeugd tot een inmiddels gerenommeerd architect is een relatief kleine stap? 'Nou, het zijn jaren van studie en vooral oefenen, oefenen, oefenen geweest. Maar hout heeft als voordeel dat je buitengewoon vrij bent in je ontwerpen. Je hebt voortdurend het gevoel dat het ook te maken is. Zorgen om koudebruggen heb je bijvoorbeeld niet. Bij heel veel andere materialen komen er ook allemaal technische eisen om de hoek kijken die je moet kennen om te voorkomen dat ze je ontwerp aantasten. In Punt West zit ook geen ander staal dan hier en daar een stripje als windverband. Zo hou je het zo puur mogelijk. Dat is bij ons ook een beetje de kern van de zaak: doe niet te ingewikkeld. Hout tekent gewoon lekker weg en wat je tekent, wordt ook zo gemaakt".

'Hout heeft als voordeel dat je buitengewoon vrij bent in je ontwerpen'

Houttoepassingen in Punt West: totaal 1.243 m³ hout toegepast met een CO₂-vastlegging van 1.555.537 kg. Veranda's, vlonders en loopdekken 575 m³ azobé en 225 m³ bilinga. Gevelbekleding 351 m³ thermisch gemodificeerd fraké in halfhoutsprofiel (130 x 18 mm) afgewerkt met Sansin Enviro Stain Woodsealer. Kozijnen 92 m³ sapeli mahonie. Al het hout is FSC- of PEFC-gecertificeerd. Punt West in het kort Project: Punt West Hotel & Beach Resort, 72 hotelvilla’s, 20 hotelsuites, centrale beachclub met receptie en lobby Adres: De Eco Punt 1, Ouddorp Opdrachtgever: Eco II Projects B.V. Architect: Zeelenberg Architectuur Ouddorp Bouwer: Van den Nieuwendijk Bouw Stellendam, Topcasco uit Heinkenszand Oplevering: 2016 Foto's Zeelenberg Architectuur